محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1242
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
دانسته مىپوشيدند و تا در حيات بوده لباسش آن بوده بعد از آن اولاد و مريدان اقتدا به او كرده سياه مىپوشيدند گل كوزه - در فرهنگ بمعنى نسترن باشد « 1 » و آن گليست خوشبو و سفيد و از نسرين بزرگتر و خاردارست و بوى آن مشابه گل سرخ است چنان كه « 2 » از آن گلاب توان گرفت * [ 1 ] امير خسرو گويد : بيت كنون خالى نبايد كوزه از مى چون گل كوزه * پر از شبنم شد ارچه « 3 » پر نگردد كوزه از شبنم گل پياده - گلى كه بوته داشته باشد نه درخت چون نرگس و لاله [ 2 ] مثالش هم او [ 2 ] گويد : بيت « 3 » تو گوئى زان بتان در دشت ساده * دميد از خاك گلهاى پياده گل گنده - [ بضم گاف اول و فتح دوم و كسر لام ] گياهى بدبو كه كما نيز گويند [ 4 ] . گنجه - [ به وزن رنجه ] نام شهر « 4 » مشهور [ 5 ] و در فرهنگ بمعنى خردم « 5 » بريده نيز آمده . گنجده - [ به وزن كنبده ] همان گونژده « 6 » - - كه مرقوم مىشود - - [ 6 ] . گوزغه - به وزن و معنى جوزغه « 7 » كه غوزهء پنبه باشد [ 7 ] . گاخواره - گهواره باشد و گاهواره نيز گويند [ 8 ] . مثالش شيخ عطار گويد « 3 » : بيت « 3 » گفت من قرب دو سال اى راهبين * بودهام در گاهواره همچنين و - بحذف هاى اول [ 9 ] - نيز آمده چنان كه ناصر خسرو گويد : بيت « 3 » آزاد و بنده و پسر و دختر * پير و جوان و طفل بگاواره و گهواره نيز گويند . مثالش شيخ عطار گويد :
--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - « س » ندارد . ( 4 ) - كلمه در « الف » زير سطر در حاشيه است . ( 5 ) - « س » : دو . ( 6 ) - « س » : گونزده . ( 7 ) - « س » : جوزعه . ( 1 ) در برهان بمعنى نرگس نيز هست . ( 2 ) در برهان معنى جميع گلهاى صحرائى نيز دارد . ( 3 ) يعنى : امير خسرو . ( 4 ) گليگان . ( 5 ) شهرى ميان تبريز و شروان مولد نظامى گنجوى و اينك در شمال آذربايجان ايران واقعست ( 6 ) برهان ندارد . ( 7 ) غوژه . گوزه . ( 8 ) مهد ( عربى ) . ( 9 ) يعنى : گاواره .